“Het aantal zoekopdrachten groeit in het hoogste tempo van de afgelopen vijf jaar”, meldde Alphabet-topman Sundar Pichai vorige week bij de presentatie van de derdekwartaalcijfers. Beleggers waren allerminst onder de indruk. Een dag later kelderde het aandeel ruim 12,5 procent, de slechtste beursdag sinds de beursgang in 2004.

Een belangrijk pijnpunt was de zoekmachine van Google, al jarenlang de grootste inkomstenbron van Alphabet. De omzet uit Search steeg in het derde kwartaal met 12 procent tot ruim 63 miljard dollar. Drie maanden eerder bedroeg de groei nog bijna 17 procent. Bovendien bleef de omzet zo’n 1,5 miljard dollar achter bij de analistenverwachting.

Dat terwijl het aantal zoekopdrachten bij Google juist steeds sneller groeit. De opkomst van kunstmatige intelligentie speelt daarbij een rol en stelt het concern voor een lastige keuze: hoe maak je de zoekmachine slimmer zonder dat die minder geld oplevert?

Meer zoekopdrachten, minder advertentiegroei
Google heeft voor een deel zelf de hand in de vertraging. Dat erkende commercieel directeur Philipp Schindler tijdens de toelichting op de cijfers. Volgens hem levert AI Mode, waarmee gebruikers vragen kunnen stellen en doorvragen alsof ze met een chatbot praten, voorlopig minder advertentiegeld op.

Schindler wees ook op andere oorzaken van de groeivertraging, vooral ongunstige wisselkoersen en lagere uitgaven in bepaalde advertentiecategorieën. Maar de tegenvallende opbrengsten uit AI Mode raken aan iets fundamentelers: het verdienmodel van de zoekmachine.

Dat verschil is goed te verklaren. Wie bij Google ‘hardloopschoenen kopen’ intikt, krijgt direct advertenties van webwinkels die graag bovenaan de zoekresultaten staan. Die winkels bieden tegen elkaar op en betalen doorgaans wanneer iemand op hun advertentie klikt. In AI Mode kan dezelfde consument eerst vragen welke schoenen bij zijn loopstijl passen, om vervolgens door te vragen over merken en prijzen. Google geeft uitgebreide antwoorden, in plaats van telkens een nieuwe lijst met links en advertenties te tonen.

Voor gebruikers handig, maar voor Google voorlopig minder lucratief. Het concern moet nog uitvinden hoe het binnen zulke gesprekken evenveel kan verdienen. Daar komt een tweede probleem bij. Een antwoord van AI vraagt meer rekenkracht dan een gewone zoekopdracht. Zelfs als Google straks evenveel advertentiegeld binnenhaalt, kan er dus minder winst overblijven.

Hoeveel het bedrijf per AI-zoekopdracht verdient en wat die kost, houdt het voor zich. Beleggers kunnen daardoor moeilijk beoordelen hoe winstgevend de nieuwe zoekmachine werkelijk is.

De groei van Googles zoekmachine verliest vaart

Bron: Alphabet en Bloomberg. Jaarlijkse omzetgroei van ‘Google Search & Other’. *Q4 2026 en Q1 2027 op basis van analistenramingen.

Google heeft dit kunstje eerder geflikt
Pichai ziet overeenkomsten met de opkomst van de smartphone, ruim tien jaar geleden. Ook toen veranderde de manier waarop mensen zochten. Op het kleinere telefoonscherm pasten minder advertenties dan op de monitor van een pc. Daarnaast betaalden adverteerders aanvankelijk minder voor mobiele klikken.

Google introduceerde nieuwe soorten advertenties. Zo konden winkels bijvoorbeeld meer betalen om hun advertenties te tonen aan mensen die met hun telefoon in de buurt naar hun producten zochten. Uiteindelijk stegen de advertentie-inkomsten stevig door.

“Net als bij de overstap naar mobiel richten we ons eerst op de beste zoekervaring en daarna op het verdienen eraan”, zei Pichai vorige week. Zijn boodschap: Google heeft eerder bewezen een nieuwe manier van zoeken winstgevend te kunnen maken.

AI kan Google als tussenstation overbodig maken
Toch gaat die vergelijking maar gedeeltelijk op. Destijds veranderde vooral het apparaat waarop mensen zochten. Het principe bleef hetzelfde: consumenten kregen websites en advertenties te zien en klikten door. AI kan juist die tussenstappen wegnemen.

Neem iemand die een hotel in Rome zoekt. Voorheen tikte die verschillende zoekvragen in, bekeek aanbiedingen en beoordelingen en klikte uiteindelijk door naar een boekingssite.

Maar een AI-assistent kan binnen één gesprek hotels vergelijken en zelfs helpen de reservering af te handelen, zonder dat de gebruiker langs allerlei zoekresultaten hoeft.

Daarmee dreigt Google meer te verliezen dan een advertentieklik. Jarenlang was zijn zoekmachine dé toegangspoort tot het internet. Nu kunnen AI-assistenten, zoals ChatGPT van OpenAI en Muse van Meta, die rol ook vervullen. Ze kunnen bovendien steeds vaker taken uitvoeren, van een reis regelen tot een aankoop voorbereiden.

Dat Google daadwerkelijk zoekverkeer verliest, blijkt vooralsnog niet uit de cijfers. Maar zelfs als consumenten bij Google blijven, is de vraag of één AI-gesprek straks evenveel oplevert als een reeks traditionele zoekopdrachten.

De zoektocht naar nieuwe inkomsten
Google zit ondertussen niet stil. AI Mode telt inmiddels meer dan een miljard maandelijkse gebruikers. Om dat enorme bereik te verzilveren, breidt het concern advertenties uit naar tien nieuwe landen, waaronder India, Canada en Australië. Nederland valt vooralsnog buiten die uitbreiding.

In de Verenigde Staten verschijnen inmiddels ook advertenties bij vervolgvragen. Die gesprekken geven Google meer inzicht in wat consumenten precies zoeken. Wie bijvoorbeeld doorvraagt over hardloopschoenen, verraadt ook iets over zijn budget, loopstijl en favoriete merken. Daarmee kan Google advertenties gerichter aanbieden en mogelijk meer geld verdienen.

Google kijkt ook verder dan advertenties alleen. Het ontwikkelt AI-assistenten die reserveringen en aankopen kunnen afhandelen. Daarmee ontstaan nieuwe manieren om aan zoekgedrag te verdienen, al moet nog blijken of die even lucratief worden als traditionele zoekadvertenties.

Buiten de zoekmachine verdient Alphabet inmiddels al volop aan de opkomst van AI. De omzet van Google Cloud verdubbelde afgelopen kwartaal ruimschoots tot 30,7 miljard dollar. Daarmee is Cloud goed voor bijna een kwart van de concernomzet, tegenover ongeveer de helft voor Search. De overige omzet komt vooral uit YouTube, advertenties op andere websites, abonnementen en de verkoop van apps en apparaten (zie kader).

Omzetverdeling Alphabet: Cloud wint terrein, maar Search is nog dominant

Bron: Alphabet en Bloomberg. Omzet als percentage van de totale concernomzet. *Q4 2026 en Q1 2027 op basis van analistenramingen.

Cloud groeit hard en maakt Alphabet qua omzet minder afhankelijk van advertenties. Maar daar staat een forse rekening tegenover. Alphabet verwacht dit jaar 195 tot 205 miljard dollar te investeren, vooral in de infrastructuur voor AI. Hoeveel extra winst die investeringen uiteindelijk opleveren, is onzeker. De groei van Cloud maakt die vraag niet minder relevant.

Voor Google is het goede nieuws dat steeds meer mensen zijn zoekmachine gebruiken. Het slechte nieuws is dat het bedrijf voorlopig minder verdient aan de nieuwe manier van zoeken, terwijl de kosten oplopen. Hoe groot dat probleem is, kunnen beleggers niet vaststellen. Google geeft de benodigde cijfers niet prijs.